Cách tiếp cận khách quan từ ý kiến chuyên gia
Trong nghiên cứu khoa học xã hội, đặc
biệt là các vấn đề liên quan đến chính sách hay phát triển bền vững, việc tổng
hợp ý kiến chuyên gia thường gặp thách thức về sự khách quan. Các phương pháp
toạ đàm hay hội thảo truyền thống dù sôi nổi nhưng dễ bị chi phối bởi tâm lý
đám đông hoặc ảnh hưởng từ những cá nhân có uy tín lớn.
Khắc phục hạn chế này, kỹ thuật
Delphi cho phép các chuyên gia làm việc độc lập và ẩn danh. Tại Viện ta, khả
năng huy động được mạng lưới các chuyên gia đầu ngành tham gia vào quy trình
này là một thuận lợi cơ bản. Điều này đảm bảo dữ liệu đầu vào của nghiên cứu
luôn đa chiều, sâu sắc và không bị thiên lệch, tạo tiền đề vững chắc cho các kết
luận khoa học.
Quy trình chặt chẽ để đạt sự đồng
thuận
Khác với các phương pháp khảo sát
thông thường chỉ thực hiện một lần, kỹ thuật Delphi đòi hỏi sự kiên trì qua một
quy trình lặp lại, thường được nhóm nghiên cứu triển khai qua ba bước gắn kết:
Đánh giá – phản hồi – đánh giá. Điểm ưu việt nhất nằm ở vòng cuối cùng, khi
nhóm nghiên cứu gửi lại kết quả thống kê trung bình của tập thể cho từng cá
nhân. Lúc này, các chuyên gia có cơ hội xem xét lại quan điểm của mình khi tham
chiếu với ý kiến chung. Cơ chế này giúp lọc bỏ các nhận định cảm tính và hội tụ
về một phương án có độ đồng thuận cao nhất.
Hiệu quả thực tiễn trong nghiên cứu
phát triển bền vững
Tính hiệu quả của phương pháp
Delphi đã được minh chứng qua thực tiễn triển khai các đề tài tại Viện, điển
hình như trong các nghiên cứu gần đây về xác định tiêu chí quản lý chất thải nhựa
theo kinh tế tuần hoàn, hay việc thực hiện ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị)
trong doanh nghiệp. Đối với một chủ đề mới, phức tạp và thiếu dữ liệu lịch sử
như ESG, các mô hình định lượng truyền thống thường gặp khó khăn.
Thông qua kỹ thuật Delphi, nhóm
nghiên cứu đã xây dựng thành công bộ tiêu chí đánh giá quản lý chất thải nhựa
theo kinh tế tuần hoàn, xác định yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện ESG phù hợp
với bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam. Kết quả thu được không chỉ là các chỉ số thống
kê, mà là sự kết tinh kinh nghiệm thực tiễn của các chuyên gia.
Kết luận
Việc chuẩn hóa và áp dụng các kỹ
thuật nghiên cứu hiện đại như Delphi đang góp phần quan trọng vào việc nâng cao
hàm lượng khoa học trong các sản phẩm của Viện. Đây là hướng đi cần tiếp tục được
nhân rộng để phát huy tối đa nguồn lực con người và mạng lưới chuyên gia sâu rộng
mà Viện đang sở hữu. Không chỉ thể, chúng ta có thể khám phá sâu hơn về việc
chuẩn hóa định nghĩa mức độ đồng thuận trong kỹ thuật Delphi trong các bài viết
tiếp theo.
